Genel

Kırşehir neden ilçe olmuştur? VEKİLİNİ SEVMEDİĞİM İL,İLÇE OLUR!

Kırşehir neden ilçe olmuştur? VEKİLİNİ SEVMEDİĞİM İL,İLÇE OLUR!

Okunma: 493

7 Haziran 2021 15:21
-A

+A

 

 
Ünlü televizyoncu Armağan Çağlayan  Youtube’daki kanalında yayınlanan uçuk kaçık masallar adlı programında bu hafta Kırşehir'in il iken ilçeye dönmesini ele aldı.
Türkiye tarihinde seçim vaadi olarak ilçe iken ile çevrilen birçok örnek var. Fakat il iken ilçeye döndürülerek cezalandırılan pek az şehir olmuştur. Menderes Kırşehir'in milletvekili Bölükbaşı ile arasındaki çekişmeden dolayı Millet Partisi'ni kapattırmış, Kırşehir'i de ilçe yapmıştır. Bu durum Kırşehirlileri o kadar kırmış ki ilçe olduğu dönemde doğan çocuklarını kimliğinde Nevşehir yazmasın diye nüfusa kaydettirmeyen bir vatandaş bile olmuştur. Ayrıca tekrar il yapıldıktan sonra bile Menderes'e kini bitmeyen Kırşehirliler fahri hemşerilik unvanını bile ondan sakınmıştır.
Türkiye tarihinde ilk kez bir il, 1954 yılındaki seçimlerde iktidar partisinin istemediği bir milletvekilini seçtiği için cezalandırıldı.
Osman Bölükbaşı, Menderes’in olduğu kadar Demokrat Partililerin de korkulu rüyasıydı. Özellikle 1950-1954 yılları arasında gerek Meclis içinde gerek Meclis dışında yaptığı konuşmalarda Menderes’i ve DP’yi ağır ve iğneleyici bir dille eleştiriyordu. Milletvekilleri onunla herhangi bir tartışmaya girmekten çekinirdi. Menderes, bu baş edilmesi zor muhaliften kurtulmak istiyordu.
1954’teki seçimler öncesinde onun milletvekili seçilmemesi için gayret gösterdi.   Osman Bölükbaşı liderliğindeki Cumhuriyetçi Millet Partisi, 2 Mayıs 1954’teki seçimlere 45 ilde katıldı.
Ancak yalnızca bir ilden, Kırşehir’den beş milletvekili çıkarabildi. Bunlardan biri Osman Bölükbaşıydı. Osman Bölükbaşı’nın yeniden milletvekili seçilmesinin Menderes’i çileden çıkardığı söylenir. Menderes hırsını Kırşehir’den almış ve bu ili ağır bir şekilde partisine oy vermesine sinirlenen Adnan Menderes, Kırşehirlileri cezalandırmak için ili ‘ilçe’ haline getirdi. Bir gecede, ilçe yapılır. Çiçekdağı, Kaman, Hacıbektaş, Mucur  Kozaklı, ve Avanos ilçeleri alınır ve çevredeki illere, ilçe olarak bağlanır. Kendisi ise: yine aynı anda ilçe iken il yapılan, Nevşehir ilinin bir ilçesi olur.
Kanun tasarısını inceleyen komisyonun başkanı DP’li Muhlis Tümay, tasarının hiçbir adalet düşüncesi ile bağdaşmadığını belirtmiş ve bu tasarının kanunlaşması vebalini yüklenmemek için başkanlıktan istifa etmişti. Yerine Nevşehir Milletvekili Hasan Hayati Ülkü başkan olarak seçilmişti. Bunun üzerine Osman Bölükbaşı, “Neyse, ipimizi bir Nevşehirlinin çekmesi uygundur” diye espri yapmıştı.
Osman Bölükbaşı, Kırşehir konusundaki düzenlemeyi de ‘Kırşehir faciası’ olarak nitelemişti. Menderes ise işi pişkinliğe vuruyordu. Osman Bölükbaşı’nın eleştirisine yanıt olarak, “Kırşehir faciası diyorlar. Eğer memlekette ilçe kalmak facia ise, hemen söyleyelim ki, memleketimizde halen 500 ilçe vardır. Onlar da bu hale göre facia içindeler” demişti.
  DP’nin ve Menderes’in hışmına uğrayan yalnızca Kırşehir değildi. Aynı seçimde CHP’ye oy veren Malatya da ikiye bölünerek Adıyaman ili oluşturuldu. 20 Temmuz’da ise ‘Kırşehir vilayetinin kaldırılmasına ve Nevşehir kazasında (Nevşehir) adıyla yeniden bir vilayet kurulmasına dair kanun’ ile Nevşehir ilçesi de il yapıldı. Menderes’in bu siyasi hıncı DP içinde de zaten var olan rahatsızlığı artırmıştı. DP içinde ’19’lar olayı’ denen muhalif bir hareket başlamıştı… 1957’de erken seçim gündeme gelince, DP siyasal bir manevra yaparak 12 Haziran 1957’de Kırşehir’i tekrar il haline getirdi. Osman Bölükbaşı, aynı yılın ekim ayındaki seçimlerde yine Kırşehir Milletvekili seçilerek Meclis’e Dönemin DP Kayseri Milletvekili Servet Hacı Paşaoğlu, anılarında . 
Kırşehir’le ilgili kanun konusunda şunları yazar:
DP siyasi hayatının en büyük yanlışını yapıyordu. Kırşehir ilini ilçe yapacaktı. Bunu, ilk duyduğumuzda inanamamıştık; günün şakası sanmıştık. Sonradan öğrendik ki, gerçekten Kırşehir’i ilçe yapmak için gerekli çalışmalar yapılmaktadır. Şaşılacak şeydi. Devleti, vatandaşın ayağına getirmek için, bazı nahiyeleri ilçe, bazı ilçeleri de il yapmak isteyen bir iktidarın, 40 yıllık Kırşehir ilini ilçe yapmak istemesi anlaşılır şey değildi. Bu kanunun gerekçesi ne olacaktı? Kırşehir’in Millet Partisi’ne oy vermesi. Bu, Türk toplumuna demokrasiyi getirmek isteyenlere karşı işlenmiş bir suç olabilir miydi? 490’lık DP grubunun, 495 olması ya da olmaması neyi değiştirirdi? Buna karşılık, küçük bir siyasi partinin, 5 milletvekili çıkarması Türkiye’deki demokratik mozaiki tamamlayıcı olamaz mıydı?.. Evet, DP iktidarı, görünürde Nevşehir’i il yapmak gerekçesiyle, aslında ise, Kırşehir’i cezalandırmak için son derece ilkel bir tutum içine girmişti.   Yıl 1954 Demokrat Parti ve Adnan Menderes Türk Demokrasi tarihinin akıl almaz zaferlerinden birini yaşamıştır.2 Mayıs 1954 yılında yapılan genel seçimlerde 508 milletvekilini Demokrat Parti, 35 milletvekilini Cumhuriyet Halk Partisi ve 4 milletvekilini de Cumhuriyetçi Millet Partisi çıkarmıştı. O tarihte seçim yasasına göre bir ilde en çok oyu alan o ilin tüm milletvekillerini alıyordu. Bu şartlarda Kırşehir’de en çok oyu CMP’nin genel başkanı Osman Bölükbaşı ve ekibi alıyordu. Adnan Menderes ve o dönem Bursa Milletvekili olan ve sonradan tekrar Cumhurbaşkanı olarak siyasi hayatını sürdüren Celal Bayar Kırşehir’in bu demokratik tavrından rahatsızlık duydular. Kanaatlerine göre Kırşehir’in bu duruşu cezalandırılmalıydı. Çok geçmeden ceza kesiliyordu 30 Haziran 1954 yılı demokrasi tarihimize kara bir leke olarak geçiyordu. Kırşehir’in ilden ilçeliğe düşürülmesine 39’a karşı 285 oyla karar verilmiştir. Kırşehir’in ilçeleri de çevre iller arasında dağıtılıyordu. Bu durum Kırşehir’de büyük tepkilerle karşılanmıştır. Bu ayıp sadece Kırşehir’e yapılmamıştı. Muhalefet eden Demokrat Parti harici partileri destekleyen Malatya’da iki il olarak bölündü. Malatya ili içerisinden Adıyaman türetildi. Bu istibdada tarzı yönetim ne Demokrat Partinin ne de Adnan Menderes’in duruşuna ve söylemlerine yakışmadı. Sonuç olarak Kırşehir 12 Haziran 1957 yılında tekrar il yapıldı. Fakat eskiden kendisine bağlı olan Hacıbektaş, Kozaklı ve Avanos Nevşehir’de kaldı. Bu durum Kırşehir’i geri götürdü. Yeterli yatırımları alamadı. Kalkınma hızı düştü. Kırşehir’in il olması üzerine mecliste Adnan Menderes, Celal Bayar ve Demokrat Parti aleyhine çok sert bir konuşma yapan Kırşehir Milletvekili Osman Bölükbaşı’nın dokunulmazlığı kaldırıldı. Ceza aldı, hapis yattı. (Ümmügülsüm Eroğlu)


Print

YORUMLAR

Facebook Yorumları
YORUM YAZ
1000

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

ÖNE ÇIKANLAR

Sayfalar

DUYURULAR

LİNKLER

ARŞİV

HAVA DURUMU

Günlük Gazeteler

Oku