Yazar

ibrahimkoyuncu40@hotmail.com

95 makale bulunmakatadır

SARIKAMIŞ HAREKATI-2

08:00 - 8 Aralık 2020

+A

-A

Okunma: 947

            TAARRUZ KARARI:
       Sarıkamış harekatında  ilginç bir isim de vardır. 3. Ordu vaizi olarak  Bediüzzaman da orada bulunuyordu.
             Taarruz kararının alınmasında önemli sebepler vardı.  3. Ordu Kurmay Başkanı Felix Guze, harpten sonra kaleme aldığı  eserinde  özellikle Kafkas mıntıkasında  bulunan bakır madenleri ve Bakü petrollerinin  stratejik hedef teşkil ettiğini belirtmiştir.Rusların işgal ettikleri yerlerdeki Ermenilerin  taşkınlıkları mümkün bir sebep olduğu gibi  Rus topraklarında yaşayan Müslüman unsurların  Rusya aleyhinde bir harekete geçmesi bekleniyordu.
              Savaşın sonlarına doğru Halil paşa Bakü’ye girdiğinde , Enver Paşa’ya gönderdiği telgrafta, Bakü’deki petrol stoklarının  para sorunlarımızın  tamamını çözecek düzeyde olduğunu bildirmiştir.
              Fahri Belen, Fevzi Çakmak,Naci Kır gibi askeri otoriteler taarruz planı ve kararını değil taarruzun yönetimi  ve icrasını eleştirmişlerdir. Harekat esnasında büyük ölçüde Hafız Hakkının planı sadakatle tatbik etmedikleri  görülmüştü.
                 I.Dünya Harbinin  ilanı üzerinden geçen 1 aylık  süre sonunda  ordunun değil Ordu Komutanının  yenildiği kanaati hakimdi. Ordu içerisinde birçok subay gibi yerel yöneticiler ve Teşkilat-ı Mahsusa reisleri de Ordunun geri çekilmesini istemiyorlardı.  Erzurum Valisi Tahsin bey, Parti Murahhası ve Teşkilat-ı Mahsusa Reisi Bahattin Şakir bey, Van Valisi Cevdet ve  Trabzon Valisi Cemal Azmi  Beyler  başkomutanlığa çektikleri şifreli telgraflarda büyük komutanların işe yaramadığını , subayların büyük kısmının taarruzdan yana olduklarını, iki kolordunun Batum’a çıkarılması ve  cesur komutanların işi ele alması  halinde Kafkasya’nın  ele geçirileceği kanaatini ileri sürüyorlardı. İttihat ve Terakkinin bu saygın üyelerinin orduya karışmaları Enver Paşa’yı rahatsız etmiş , Başta Bahattin Şakir Ordu merkezinden uzaklaştırılmış diğerleri de uyarılmıştı.
               Bununla birlikte Başkomutanlık durumu yerinde görüp  incelemek üzere Genel Kurmay İkinci Başkanı Kurmay Albay  Hafız Hakkı’yı 8 Aralıkta Erzurum’a gönderir.Hafız Hakkı bey yaptığı incelemelerin sonunda  bir taarruz hareketinin mümkün olduğunu  Başkomutanlığa rapor olarak sunar. Başkomutanlık Samsunda bulunan  10.Kolordu’yu da  3. Ordunun emrine verdi. Sarıkamış taarruzuna ait planlar üzerinde  İstanbul’da iken Enver, Bronzart ve Hafız Hakkı  beraber çalışmışlardı. Hafız Hakkı’dan sonra Enver Paşa ve  Bronzart Paşa  12 Aralık’ta Erzurum’a geldiler. Enver Paşa’nın Erzurum’a gelmesi ile Ordu karargahında 3 gün süren  müzakereler yapılır. Bu müzakerelerde taarruz fikrine  esasen itiraz eden olmamıştır. Enver paşa’yı yerden yere vuran Şefik Bey bile.  Mevsim şartları  dikkate alınarak taarruzun 21 Aralıkta yapılmasına karar verilir. Ordu Komutanı Hasan İzzet Paşa’da  Başkomutanın görüşüne katılmıştı.Taarruz Hareketine İtiraz etmeyen  Hasan İzzet Paşayı yerinde bırakan Enver Paşa 17 Aralık 1914’te  Erzurum’a  döndü. Karargahtan ayrılmadan önce  diğer subayların da yanında  “Ben Erzurum’a gidiyorum. Ya oradan İstanbul’a dönerim veya seyirci sıfatı ile  hareketinize bakarım” demişti.
                    Hafız Hakkı bey  sabırsızdır. Hemen işe başlamak istiyordu.  Hatta Enver Paşanın, Taarruz başlamadan  evvel düşmana işaret vermiş olmamak  yolunda verdiği Emire rağmen, kolordusunu bir gün evvel harekete geçirmişti. İşte tam bu sırada  ve üç yıllık kıdem zammı ile  27 Kasım 1914’te Albaylığa’da yükseltilmiş oldu.  Hafız Hakkı Bey’in IX Kolordu Kumandanı  İhsan paşa’ya yazdığı  19 Aralık 1914 tarihli bir mektup, onun ruh hali hakkında  enteresan işaretler vermektedir: “ Kolordularımızla yan yana Rus ordusuna karşı  yapacağımız umumi taarruza İslam aleminin ve şarkın selameti için pek mühim neticeler verecek tarihi bir vakıa saydığımızdan tamamen elbirliği ile iş görülmek için duygu ve düşüncelerimi açıkça bildirmeyi faydalı buldum. Bütün hareketler ve muharebeleriniz arasında  sizin de kolordunuzun  harekatından  beni haberdar etmek üzere Mülazım( teğmen)  Tahsin Efendiyi  haber zabiti sıfatıyla  nezdinize gönderdim..”
               İsmail Hakkı( Hafız Hakkı)  Kendi kolordusuna , Sarıkamış Kars şoselerini kesmeleri için  Allahuekber dağlarına vurmalarını emretti.  Yüksekliği 2500-3000 metreye varan bu dağlar, Sarıkamış’ın Kuzey ve Kuzeydoğusu doğrultusunda bir kavis çizerler. Allahuekberin uzunluğu 50 ve genişliği 25 kilometreye varır.
 

Anahtar Kelimeler : İbrahim KOYUNCU,
Print

YORUMLAR

Facebook Yorumları
YORUM YAZ
1000

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

ÖNE ÇIKANLAR

Sayfalar

DUYURULAR

LİNKLER

ARŞİV

HAVA DURUMU

Günlük Gazeteler

Oku